anima humana logo stowarzyszenie anima humana sw.Ignacy poczta anima humana
Wybierz język... polnische fahne deutsche fahne

renata czernecki zdjecie Autor: Renata Czernecki - absolwentka Wydziału Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

AGRESJA

agresja

Każdy człowiek ma skłonność do odczuwania gniewu, wściekłości, lęku, która jest wrodzona, tak jak inne uczucia. Pojęcie "agresja" pochodzi z języka łacińskiego aggredi, czyli przystępować, następować, napadać, "zbliżać się do czegoś", stawiać czoła wyzwaniom, ale również "stawiać opór". Agresja to przede wszystkim stan indywidualnych uczuć wywołanych różnymi sytuacjami np. niezaspokojonymi podstawowymi potrzebami, niezależnymi od cech kulturowych. Zachowanie agresywne jest odpowiedzią na określoną wrażliwość, doświadczenie, sytuację.

Agresję dzielimy na :
  • konstruktywną in. nazywaną łagodną, którą Erich Fromm tłumaczy jako genetyczne reakcje na zagrożenie uzyskania życiowych sukcesów, jest to agresja "służąca życiu"
  • reaktywno – defensywną wywołaną strachem, który determinuje impulsywne zachowanie,
  • aktywno – destrukcyjna in. destruktywna, za Frommem jest świadomą wrogą agresją z tendencją do niszczenia, ma charakter instrumentalny, jest formą wyuczoną, powstaje w procesie adaptacji człowieka do otoczenia, którą dzielimy na:
    • przemoc fizyczną, gdy dochodzi do krzywdzenia innych przy użyciu siły fizycznej, należy tutaj zaliczyć agresję w stosunku do zwierząt np. chów przemysłowi lub niszczenie przez człowieka środowiska naturalnego,
    • przemoc psychiczna polegająca na upokarzaniu, szantażu emocjonalnym, grożenie pozbawieniem miłości, odrzucaniu itp.,
    • przemoc werbalna, czyli poniżające, ubliżające słowa, głośne wymyślanie i lżenie,
    • przemoc seksualna, molestowanie seksualne, gwałt, udział dzieci, jako obserwatorów w zachowaniach seksualnych dorosłych,
    • przemoc seksistowska, czyli gwałty, molestowanie seksualne skierowane przeciwko dziewczętom i kobietom wynikające ze sprawowania władzy nad nimi,
    • przemoc seksistowska i rasistowska to gwałty, molestowanie seksualne skierowane przeciwko innym ludziom z powodu ich etnicznej przynależności, wyglądu lub poglądów,
    • przemoc o charakterze instytucjonalnym to przymus doświadczany przez ludzi w związku z formalnymi lub nieformalnymi regulacjami w takich sferach jak finanse, szkolnictwo, wychowanie, praca itp.

W literaturze przedmiotu znajdujemy również pojęcie "łagodnej agresji" wprowadzonej przez Allana Guggenbühla, rozwijającą sferę duchową. Zadaniem tej agresji jest rozładowywanie skłonności do przemocy. W tym celu wykorzystuje się filmy akcji, komiksy, filmy o zabarwieniu agresywnym. Dawniej rolę tę spełniały bajki i legendy.

Przyczyny agresji wg Zygmunta Freuda to:
  • zaburzenia popędu seksualnego,
  • pochodna instynktu śmierci,
  • niechęć ze strony drugiego człowieka.
Na agresję mają wpływ:
  • cechy indywidualne jednostki np. temperamenty
  • otoczenie, dom rodzinny i obowiązujące normy i wartości,
  • stosunki społeczne tj. bezrobocie, dyskryminacja społeczna, polityczna,
  • niezaspokojone potrzeby tj. fizjologiczne, zerwanie związku matki z noworodkiem np. z powodów finansowych powrót do pracy i oddanie dziecka do żłobka, brak wsparcia, czułości, czasu, odpowiedniego kierowania dzieckiem, czyli wyznaczanie granic, brak miłości.
agresja Na agresywne zachowania dzieci mogą wpływać:
  • zachowanie agresywne rodziców "Bijący rodzice – bijące dzieci",
  • niezaspokojenie przez rodziców podstawowych potrzeb dziecka tj. miłość,
  • brak troski o dziecko,
  • zmienne wzorce zachowań,
  • niestabilne stosunki pomiędzy rodzicami,
  • system szkolnictwa – intensywność pracy oraz oczekiwania rodziców,
  • media, które od momentu prywatyzacji stacji nie biorą pod uwagę wartości etycznych programu przedkładając oglądalność i zysk nad informacje i rozrywkę nie ponosząc żadnej odpowiedzialności za szkody moralne.
  • komputer i gry komputerowe
Skutki wywołane konsumpcją mediów:
  • brutalne gry potęgują skłonności do brutalności,
  • skłonności do brutalizacji rodziny, przy założeniu, że ma ona skłonności do przemocy,
  • frustracja, która spowodowana niepowodzeniami szkolnymi, pozycją outsidera w grupie, zwiększająca agresję i skłonność do brutalnych czynów, a potęgowana jest dodatkowo określonymi grami komputerowymi,
  • brak perspektywy życiowej spowodowany nierealnością wytyczonych celów podpatrywanych w grach
  • zaburzona komunikacja z rodziną, rówieśnikami,
  • ucieczka przed problemami.
Niektórzy badacze rozpatrują agresję jako "nabyty popęd", inni określają jako nawyk, czyli zachowanie dobrze utrwalone i w tym kontekście agresję determinują:
  • częstość i intensywność doznawanych frustracji,
  • stopień wzmacniania, czyli poziom zmniejszenia gniewu po wyładowaniu takim jak obrażenie kogoś lub w wyniku zachowania agresywnego uzyskanie nagrody, przywództwa,
  • facylitacja społeczna, czyli wzajemny wpływ członków grupy powodujący wzrost zachowań np. agresywnych,
  • zachowania modelu polegające na naśladownictwie
Najprostszą reakcją na agresję jest reakcja punitywna, czyli kara dostarczająca agresorowi negatywnych bodźców. W wychowaniu tradycyjnym w zakresie radzenia sobie z agresją stosowane jest warunkowanie instrumentalne, czyli stosowanie wzmocnień negatywnych. Taka forma działań nazywana jest podejściem awersywnym. Obecnie w profilaktyce i terapii agresji przełamuje się stereotypy reagowania rewanżowego na agresję. Sposób polega na uczeniu agresora tego, co pomaga mu być nieagresywnym, chodzi o naukę nawyków prospołecznych tj.:
  • kreatywne rozwiązywanie problemów,
  • treningi samokontroli, czyli automonitoring, samoocenianie, samowzmacnianie, autoinstrukcja.
Dużą skutecznością cechuje się terapia agresorów prowadzona przez rodziców. Rodzice, aby przygotować się do pracy z dzieckiem agresywnym, przechodzą treningi w zakresie komunikacji.

Nie można nie wspomnieć o szkole jako o miejscu, gdzie uczeń spotyka się z różnymi przejawami agresji i sam staje się agresywny. Źródłem agresji są inni uczniowie, ale również nauczyciele. W profilaktyce agresji bardzo ważne są programy treningowe. Brak powodzenia w ich stosowaniu wynika z niewystarczającego kształcenia pedagogów w tym zakresie. Absolwent studiów pedagogicznych nie otrzymuje wystarczającej wiedzy i narzędzi do pracy z uczniem agresywnym, dlatego bardzo ważna jest zmiana w kształceniu młodych pedagogów i dokształcaniu tych, którzy pracują już z młodzieżą.

Opracowanie:
Rumpf Joachim "Krzyczeć, bić, niszczyć. Agresja u dzieci w wieku do 13 lat"
red. Teresa Borowska "Pedagogika wobec zagrożeń, kryzysów i nadziei"
red. Kazimierz Czarnecki, Wojciech Kojs, Maria Rozmus "Bezpieczeństwo dzieci i młodzieży i jego zagrożenia"

Jeśli potrzebujesz dodatkowych informacji lub wsparcia


Chcesz aby Nasza działalność dalej się rozwijała?
dotacja anima humana
Strona główna   Aktualności   Kontakt   Kopiowanie całości lub fragmentów bez zgody autora zabronione. monitoring pozycji admin Czernecki Dariusz Google