anima humana logo stowarzyszenie anima humana opp poczta anima humana
Wybierz język... polnische fahne deutsche fahne

sandra kania zdjecie Autor: Sandra Kania - studentka Pielęgniarstwa na Śląskim Uniwersytecie Medycznym w Katowicach.

CHOROBA ZWYRODNIENIOWA STAWÓW - ARTROZA


Czym jest artroza?

artroza
Choroba zwyrodnieniowa stawów jest chorobą przewlekłą i nieuleczalną. Szacuje się, że cierpi na nią połowa osób po 40 roku życia. Artroza to choroba dotycząca stawu bądź stawów. Jest związana z uszkodzeniem chrząstki stawowej, która jest niezbędna w budowie powierzchni stawowych. Chrząstka stawowa jest odporna na ścieranie i warunkach fizjologicznych zapobiega tarciu kości, amortyzuje wstrząsy (np. podczas urazu, upadku).
Wraz z upływem lat gładka chrząstka stawowa pod wpływem wielu czynników (m.in. nadmiernemu obciążeniu, zbyt małej aktywności fizycznej, wielokrotnym urazom w obrębie jednego stawu) zaczyna pękać. Postępujące zniszczenie może z biegiem czasu prowadzić do całkowitej utraty tkanki chrzęstnej co z kolei powoduje pogorszenie jakości życia oraz w zaawansowanej chorobie prowadzi do niepełnosprawności. Powikłaniami artrozy są silne dolegliwości bólowe, ograniczenie aktywności chorego i ruchomości stawu/-ów, a nawet inwalidztwo. Zwyrodnienie najczęściej dotyczy stawów rąk, stóp, stawów biodrowych (koksatroza) i kolanowych (gonatroza) oraz kręgosłupa.

Choroba zwyrodnieniowa (ChZS) może mieć charakter pierwotny (ryzyko wystąpienia wzrasta wraz z wiekiem, przyczyna wystąpienia jest nieokreślona). Może również wystąpić w postaci choroby wtórnej, która ma jasną przyczynę np. uraz, wady budowy, choroby metaboliczne (np. hemochromatoza, choroba Wilsona). Wtórna postać choroby może pojawić się już w młodym wieku: 20-30lat.

Jakie czynniki mogą wpłynąć na wystąpienie artrozy?

  • Otyłość, która wpływa na obciążenie stawów
  • Przebyte urazy stawów jak i ich przeciążenia
  • Różnica w długości kończyn
  • Schorzenia reumatologiczne
Niestety u około 20% pacjentów przyczyna jest nie możliwa do ustalenia.

Jakie objawy powinny skłonić nas do wizyty u lekarza?

odciążenie ciała
  • Dolegliwości bólowe występujące podczas ruchu (z czasem dolegliwości pojawiają się również w spoczynku), tkliwość i obrzęk w obrębie stawu/-ów.
  • Uczucie sztywności stawów, które pojawia się bezpośrednio po spoczynku np. śnie (sztywność ustępująca do 30minut).
  • Ograniczenie ruchomości stawu/-ów.
  • W zaawansowanej chorobie może dochodzić też do zniekształcenia stawu, powstawania wyrośli kostnych tzw. osteofitów.
W przypadku zauważenia objawów, należy zgłosić się do lekarza w celu postawienia odpowiedniego rozpoznania lekarskiego oraz dobrania odpowiedniego leczenia.

Jakie badania zostaną wykonane?

Rozpoznanie zostaje postawione na podstawie wywiadu lekarskiego oraz widocznych na zdjęciu rentgenowskim zmian charakterystycznych dla zwyrodnienia (zwężenia szpary stawowej). Lekarz również może zlecić badania laboratoryjne krwi, a czasem badanie płynu stawowego.

Leczenie

Leczenie jest bardzo istotne aby zmniejszyć dolegliwości bólowe, zapobiec niepełnosprawności.
Leczenie niefarmakologiczne:
odciążenie ciałaodciążenie ciała Bardzo ważne u osób z nadwagą/otyłością jest zmniejszenie masy ciała.
Dzięki prawidłowej masie ciała (Body Mass Index-BMI od 18,5 do 24,9) zmniejsza się obciążenie stawu/-ów. Natomiast u osób z nadwagą (BMI od 25,0 do 29,9) lub otyłością (BMI > 30) obciążenie jest znacznie większe. Aby obliczyć swoje BMI wystarczy skorzystać z wzoru zamieszczonego obok oraz porównać wynik w tabeli.
Kolejnymi działaniami są:

  • umiarkowany wysiłek fizyczny według zaleceń lekarza, rehabilitanta
  • ćwiczenia usprawniające, zabiegi fizjoterapeutyczne oraz masaże mające na celu poprawić krążenie krwi w tkankach oraz zmniejszyć napięcie mięśniowe
  • korzystanie ze sprzętu ortopedycznego tj. kul, lasek, balkoników aby odciążyć stawy
  • używanie stabilizatorów, kołnierzy ortopedycznych (w zmianach kręgosłupa szyjnego), pasów, gorsetów (zmiany kręgosłupa lędźwiowego)
Również nie bez znaczenia jest dieta bogata w warzywa oraz owoce, zalecana jest witamina C oraz karotenoidy (luteina i zeaksantyna). Dieta również może być jednym z elementów profilaktyki.
Nie należy zapominać o wsparciu psychicznym, osoby z artrozą mogą mieć obniżone poczucie własnej wartości!
Leczenie farmakologiczne: Szczególne znaczenie leków przeciwzapalnych i przeciwbólowych ( z grupy tzw. NLPZ); stosowane są preparaty doustne (tabletki, kapsułki, zawiesiny), doodbytnicze (czopki) lub leki stosowane na skórę (maści, żele). Niezbędne mogą się okazać również preparaty kwasu hialuronowego, leki zawierające składniki chrząstki stawowej (m.in. glukozaminę, kolagen, siarczan chondroityny) oraz glikokortykosteroidy. W niektórych przypadkach zalecane jest leczenie chirurgiczne polegające m.in. na: oczyszczaniu (debridement) lub płukaniu stawu. Czasem konieczne jest wykonanie endoprotezoplastyki stawu/-ów. Niestety na zabieg wszczepienia endoprotezy refundowanej przez NFZ czeka się w Polsce około 3 lata.
Choroba zwyrodnieniowa jest problemem cywilizacyjnym, więc zadbajmy o nasze stawy już teraz!

Opracowanie na podstawie:
„Geriatria i pielęgniarstwo geriatryczne” - pod redakcją prof. dr hab. n. med. Katarzyna Wieczorowska-Tobis oraz dr n. biol., mgr piel. Dorota Talarska.
„Interna i pielęgniarstwo internistyczne” - Urszula Wojtkiewicz, Maria Dziedziczak-Buczyńska
http://www.artromedical.pl/choroba-zwyrodnieniowa-stawow

Jeśli potrzebujesz dodatkowych informacji lub wsparcia


Chcesz aby Nasza działalność dalej się rozwijała?
dotacja anima humana
Strona główna   Aktualności   Kontakt   Kopiowanie całości lub fragmentów bez zgody autora zabronione. monitoring pozycji admin Czernecki Dariusz Google