anima humana logo stowarzyszenie anima humana opp poczta anima humana
Wybierz język... polnische fahne deutsche fahne

renata czernecki zdjecie Autor: Renata Czernecki - absolwentka Wydziału Pedagogiki i Psychologii Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach.

ZDROWIE - ZARYS PROBLEMU

Według Światowej Organizacji Zdrowia WHO zdrowie jest stanem pełnego, dobrego samopoczucia fizycznego, psychicznego i społecznego, a nie wyłącznie brakiem choroby lub niedomagania (ułomności). Społeczeństwo polskie od początku lat 90. przeżywa zmiany społeczne i ekonomiczne, które zauważalne są również w dziedzinie zdrowia na płaszczyźnie m.in. filozofii zdrowia, polityce zdrowotnej, metodach analizy i rozwiązywania problemów zdrowotnych. W latach 70. ubiegłego stulecia, badacze społeczni dowiedli, że zdrowie jest ważnym nieodłącznym elementem życia człowieka. Uzależnione jest od wielu czynników tj. kultura, grupa, środowisko, status społeczny.
Badania opublikowane przez WHO wskazują, że nasze zdrowie:

  • w 60% zależy od stylu życia i zachowań zdrowotnych, które dzielą się na pozytywne i negatywne, rozumianych jako działania, które bezpośrednio lub pośrednio wpływają na zdrowie i samopoczucie człowieka,
  • w 20% zależy od środowiska,
  • w 20% zależy od czynników genetycznych,
  • tylko w 10% zależy od medycyny naprawczej.
Zatem zdrowie jednostki jako całość stanowi równowagę między zdrowiem:
  • fizycznym,
  • psychicznym ujmowanym jako zdrowie umysłowe – zdolność do jasnego i spójnego myślenia i emocjonalne – umiejętność kontroli emocji i zdolność radzenia sobie z trudnymi sytuacjami,
  • społecznym rozumianym, jako niezależność jednostki, prawidłowe kontakty interpersonalne oraz odpowiedzialność za siebie i innych,
  • duchowym czyli samoświadomość, poczucie celu życia i odpowiedni system wartości,
  • seksualnym,
  • prokreacyjnym,
  • publicznym.
Potoczne rozumienie zdrowia wiąże się min. z brakiem dolegliwości, bólu, z brakiem potrzeby chodzenia do lekarza, z aktywnością fizyczną, nauką w szkole, energią, chęcią do pracy, życia, zadowolenia z życia, z odpowiednim żywieniem i snem.
Ciekawą koncepcję zdrowia przedstawił socjolog Aron Antonovsky w modelu salutogenezy - zdrowienia. Jest to koncepcja poczucia koherencji jednostki. Bodźcie docierające do niej w życiu ze środowiska zewnętrznego i wewnętrznego są odpowiednio ułożone, przewidywalne i dające się wyjaśnić. Jednostka wyposażona jest w umiejętności pozwalające sprostać bodźcom i traktuje je jako wyzwanie, a potencjał, jaki posiada wykorzystuje w działaniu i poszukiwaniu sposobów radzenia sobie z trudną sytuacją. "Poczucie koherencji" pozwala na ochronę zdrowia oraz uwolnienie procesu zdrowienia.

Zdrowie jest zasobem, bogactwem społeczeństwa i gwarantuje jego rozwój społeczno-ekonomiczny. Tylko zdrowi ludzie mogą tworzyć dobra materialne i kulturę. Zdrowie jest środkiem do osiągnięcia lepszej jakości życia od poczęcia poprzez dzieciństwo, dorastanie, życie dorosłe i starość. Stanowi środek decydujący o satysfakcji z życia osobistego i zawodowego. Musimy pamiętać o tym, że zdrowie nie jest stałym stanem rzeczy i należy o nie dbać, podobnie jak o inne dobra. Wzory kultury zdrowotnej przekazywane są z pokolenia na pokolenie. Przede wszystkim wartości zdrowotne przekazywane są w domu rodzinnym. Papieska Rada do Spraw Rodziny wskazuje na świadome rodzicielstwo polegające na umiejętnym dobieraniu i przekazywaniu treści do rozwoju fizycznego i psychicznego. Obecnie rodzina w Polsce narażona jest na ubóstwo społeczne, które zwiększa się dwukrotnie w momencie pojawienia się dziecka. Bieda wśród dzieci jest determinantem stanowiącym o zagrożeniu jego zdrowia. Z diagnozy Ogólnopolskiego Szczytu w Sprawach Dzieci wynika, że 63% rodzin z trojgiem dzieci i 90% z czwórką i większą ilością dzieci – nie uzyskuje minimum socjalnego. 30% dzieci do 14. roku życia żyje w niedostatku. Zasadniczą rolę w wspieraniu i odpowiedzialność za stan rodziny w Polsce odgrywają osoby odpowiedzialne za prawo stanowione, czyli politycy. Polityka prorodzinna państwa jest najważniejszą determinantą zdrowia i zachowań zdrowotnych w rodzinie. Wsparcie dla rodziny w procesie wychowania do zdrowia stanowi szkoła i inne instytucje tj. min. Poradnia Psychologiczno-Pedagogiczna, Poradnie Specjalistyczne. Janusz Korczak napisał "Przede wszystkim należy nauczyć dziecko patrzeć, rozumować i kochać, potem dopiero uczy się je czytać, należy nauczyć młodzieńca chcieć i móc działać, a nie tylko wiele wiedzieć i umieć. Należy wychowywać ludzi, a nie uczonych" .

Z moich obserwacji wynika, że obecnie młodzież ze względu na bardzo duży postęp techniczny ma dostęp do nieograniczonych treści. Wydaje im się, że uczestniczą w wiedzy i ją posiadają. Również media są źródłem dostarczania wiedzy z zakresu zdrowia. Przekazy zdrowotne konstruowane są w taki sposób, by zwiększać wiedzę odbiorców w zakresie zdrowia i kształcić ich prozdrowotne postawy i zachowania. Trudno jest jednak określić granice między informacją, edukacją, a reklamą, która nie ma nic wspólnego z promocją zdrowia. Obecnie jesteśmy w "wirze konsumpcji zdrowotnej" , polegającej na całkowitej medykalizacji życia. Ludzie traktowani są jak konsumenci, a zdrowie jak towar. Zbyszek Melosik zwraca uwagę na możliwości manipulacyjne mediów, stylem życia i poglądami ludzi. Kreowane są potrzeby np. w pismach kobiecych napędzając rynek kosmetyczny, spożywczo-dietetyczny, chirurgii plastycznej i inne. Kreowany jest model piękna, często nie do osiągnięcia w naturalnych warunkach. Bardzo istotne jest zwrócenie uwagi na problem przekazów reklamowych związanych z obszarem zdrowia. Dla odbiorcy stanowią pułapkę, ponieważ odzwyczajają od myślenia o zdrowiu, w zamian za to podsuwają gotowe wzory rozwiązań o charakterze pseudo zdrowotnym.

Dzisiejsza młodzież nie ma czasu na czytanie książek lub układanie puzzli. Nasze dzieci ze względu na kreowany styl życia cierpią na podobne dolegliwości, co dorośli tj. bezsenność, migreny, zaburzenia koncentracji, dolegliwości gastrologiczne, bulimię, anoreksję, przemoc fizyczną, psychiczną, seksualną, choroby weneryczne, nieplanowane ciąże. Zaburzenia te stanowią dodatkowy rynek zbytu dla coraz młodszych, których wiek stale się obniża. Zachęcam wszystkich Państwa do wykształcenia "dobrych manier zdrowotnych". Na czym ma to polegać? Przede wszystkim świadomość. Świadomość i umiar. Zwracanie uwagi na siebie i innych. Zwracanie uwagi na odżywianie, czyli jakość spożywanych posiłków, warunki, w jakich są spożywane. Odchodzenie od cywilizacji fast food na rzecz slow food. Dbanie o aktywność fizyczną, utrzymywanie czystości ciała, dbanie o środowisko, w którym żyjemy (segregacja śmieci, zwracanie uwagi na skład chemiczny artykułów codziennego użytku, zanieczyszczenia wody, gleby, powietrza), zachowanie bezpieczeństwa (np. zapinanie pasów bezpieczeństwa w samochodzie, używanie kasków w czasie jazdy rowerem itp.), utrzymywanie odpowiednich relacji międzyludzkich, radzenie sobie ze stresem. Zachowanie tych elementarnych zasad pozwoli cieszyć się zdrowiem własnym i najbliższych.

Opracowanie:
B. Woynarowska "Edukacja zdrowotna"
E. Syrek "Zdrowie i wychowanie, a jakość życia"
M. Kowalski, A. Gaweł "Zdrowie-Wartość-Edukacja"
Z. Melosik "Ciało i zdrowie w społeczności konsumpcji"
red. G. Kwiatkowska, M. Filipiak " Psychologiczne i społeczne dylematy młodzieży XXI wieku"

Jeśli potrzebujesz dodatkowych informacji lub wsparcia


Chcesz aby Nasza działalność dalej się rozwijała?
dotacja anima humana
Strona główna   Aktualności   Kontakt   Kopiowanie całości lub fragmentów bez zgody autora zabronione. monitoring pozycji admin Czernecki Dariusz Google